Bakım ve Devir Teslim

Devir teslimde size ne veriliyor?

Bir projenin sahibi sizsiniz; devir teslim de buna göre yapılıyor. Teslim paketinde şunlar bulunuyor: kaynak kodun tamamı ve sürüm geçmişi, veri tabanı şeması ve güncel yedeği, tasarım kaynak dosyaları, kullanılan üçüncü taraf servislerin listesi, ortam değişkenlerinin açıklamalı listesi, dağıtım adımları ve düzenli çalışan görevlerin dökümü.

Hesapları da sizin adınıza kuruyoruz. Alan adı kaydı, barındırma, e-posta gönderim servisi, analitik hesabı, arama konsolu ve ödeme sağlayıcı hesaplarının sahibi sizsiniz; biz gerektiği kadar yetkilendiriliyoruz. Bu yetkileri istediğiniz zaman geri alabiliyorsunuz.

Teknik olmayan ekipler için ayrıca yönetim paneli eğitimi veriyoruz. Eğitim canlı yapılıyor ve kaydediliyor; kısa konu başlıklarına bölünmüş bu kayıtlar sonradan işe başlayan personelin başvuru kaynağı oluyor. Yanına da yazılı bir kullanım notu bırakıyoruz.

Yayın sonrası ilk otuz günde ne oluyor?

Yayından sonraki ilk otuz gün her projeye dahil. Bu sürede ortaya çıkan hataları ücretsiz gideriyoruz. Ayrıca birkaç şeyi aktif olarak izliyoruz: arama konsolundaki tarama hataları, sunucu hata kayıtları, form gönderim başarısı, sayfa hız metriklerinin saha verisi ve varsa ödeme akışındaki başarısızlık oranları.

Bu dönemde iki kısa rapor gönderiyoruz. İlk hafta sonunda teknik durum notu, ilk ay sonunda ise ilk ay değerlendirmesi. Değerlendirmede hangi sayfaların gerçekten ziyaret edildiğini, hangi adımlarda kullanıcıların takıldığını ve varsa öneri listemizi paylaşıyoruz.

Otuz günlük süre, hatalar için garanti kapsamıdır; yeni özellik talepleri bunun dışında kalır. Aradaki farkı net tutuyoruz: kapsam dokümanında yazan bir işlevin çalışmaması hatadır ve düzeltilir; kapsamda olmayan bir işlevin eklenmesi yeni bir taleptir ve ayrıca planlanır.

Bakım anlaşması neleri kapsıyor?

Bakım anlaşması, sitenin ya da uygulamanın çalışır ve güncel kalmasını sağlayan düzenli işleri kapsıyor. Tipik kapsam şu maddelerden oluşuyor:

• Güncellemeler: Kullanılan altyapı, kütüphane ve eklentilerin güvenlik ve kararlılık güncellemeleri; güncellemeler önce staging ortamında denenir.
• Yedekleme: Dosya ve veri tabanı yedeklerinin düzenli alınması, farklı bir konumda saklanması ve belirli aralıklarla geri yükleme denemesi yapılması.
• İzleme: Erişilebilirlik izleme, sertifika süresi takibi, hata kayıtlarının incelenmesi ve olağandışı trafik uyarıları.
• Performans: Aylık hız ölçümü, Core Web Vitals saha verisinin izlenmesi ve gerileme varsa nedeninin araştırılması.
• Küçük geliştirmeler: Anlaşmada belirlenen aylık çalışma saati içinde içerik güncellemeleri, küçük düzenlemeler ve metin değişiklikleri.
• Raporlama: Ay sonunda yapılan işlerin, kullanılan sürenin ve izleme verilerinin özeti.

Yedeklemenin en kritik ayrıntısı geri yükleme denemesidir. Alınmış ama hiç denenmemiş bir yedek, gerektiğinde çalışmayabilir. Bu yüzden belirli aralıklarla yedeği ayrı bir ortama geri yükleyip çalıştığını doğruluyoruz.

Bakım almak zorunlu mu?

Hayır. Bakım anlaşması yapmadan da projenizi teslim alıyor ve kullanmaya devam edebiliyorsunuz. Bu durumda destek taleplerinizi saatlik olarak karşılıyoruz; her talep öncesi tahmini süreyi ve bedeli yazılı bildiriyoruz.

Ancak şunu dürüstçe söylemek gerekiyor: bakımsız kalan projelerde en sık karşılaştığımız iki sorun, güncellenmemiş bağımlılıklar nedeniyle oluşan güvenlik açıkları ve zamanla biriken içerik yükü nedeniyle yavaşlayan sayfalar. Bu iki sorun da ortaya çıktığında düzeltmesi, düzenli bakımdan daha pahalı oluyor.

Acil bir sorunda ne kadar sürede müdahale ediyorsunuz?

Destek taleplerini üç seviyeye ayırıyoruz. Kritik seviye, sitenin veya uygulamanın çalışmaması, ödeme akışının durması ya da veri kaybı riski gibi durumları kapsıyor; bunlara mesai saatleri içinde en hızlı biçimde müdahale ediyoruz ve bakım anlaşmalarında mesai dışı erişim seçeneği tanımlanabiliyor. Yüksek seviye, önemli bir işlevin bozulması gibi durumları kapsıyor ve aynı iş günü içinde ele alınıyor. Normal seviye talepler ise planlı olarak sıraya giriyor.

Müdahale sürelerini anlaşmada yazılı olarak belirtiyoruz. Yazılmayan bir süre taahhüdü, sorun çıktığında tartışma konusuna dönüşüyor.

Barındırma ve sunucu tarafını siz mi yönetiyorsunuz?

İki seçenek sunuyoruz. Birincisi, barındırmayı kendi tedarikçinizden almanız ve bizim sadece yapılandırmayı yapmamız. İkincisi, barındırmayı bizim yönettiğimiz bir düzen. İkinci seçenekte de hesap sizin adınıza açılıyor; biz yalnızca teknik yönetimini üstleniyoruz.

Sunucu tarafında standart kurulumumuz şu maddeleri içeriyor: HTTPS zorunluluğu ve otomatik sertifika yenileme, HTTP/2 veya üzeri protokol desteği, sunucu tarafı önbellekleme, sıkıştırma, güvenlik başlıkları, düzenli günlük dosyası dönüşümü ve otomatik yedekleme görevleri. Yüksek trafikli projelerde içerik dağıtım ağı ve saldırı koruması ekliyoruz.

Başka bir ekiple devam etmek isterseniz ne oluyor?

Devretmek istediğinizde ek bir bedel talep etmiyor, süreci zorlaştırmıyoruz. Yeni ekibe teknik devir görüşmesi yapıyor, sorularını yanıtlıyoruz. Kod deposu, belgeler ve hesap yetkileri zaten sizde olduğu için devir teknik olarak sorunsuz ilerliyor.

Bunu bir kayıp olarak görmüyoruz. Müşterisini teknik bağımlılıkla tutmaya çalışan bir tedarikçi, ilişkinin kalitesine değil kilide güveniyor demektir. Uzun süredir çalıştığımız müşterilerin çoğu, istedikleri an ayrılabildiklerini bildikleri için kalıyor.

Eski bir projeyi devralıyor musunuz?

Evet, ancak önce inceleme yapıyoruz. Devraldığımız her projede kısa bir teknik değerlendirme yürütüyoruz: kullanılan sürümlerin güncelliği, kodun okunabilirliği, güvenlik açıkları, veri modeli ve yedekleme durumu. Bu değerlendirmenin sonucunda bazen mevcut yapıyı iyileştirerek devam etmeyi, bazen de baştan yazmayı öneriyoruz.

Öneriyi gerekçesiyle birlikte sunuyoruz. Baştan yazmak her zaman doğru cevap değil; çalışan bir sistemin yerine yenisini koymak, çoğu zaman düşünülenden uzun sürüyor ve mevcut sistemde çözülmüş küçük ayrıntılar yeniden karşınıza çıkıyor. Karar vermeden önce iki seçeneğin de maliyetini ve riskini yazılı olarak paylaşıyoruz.

Alan adı ve sertifika süreleri nasıl takip ediliyor?

Alan adı süresinin dolması, karşılaşılabilecek en can sıkıcı ve en kolay önlenebilir sorunlardan biri. Bakım anlaşması olan projelerde alan adı, SSL sertifikası ve kritik üçüncü taraf aboneliklerinin bitiş tarihlerini takip ediyor, süre dolmadan önce hatırlatma gönderiyoruz.

SSL sertifikaları otomatik yenilenecek şekilde yapılandırılıyor, ancak otomatik yenilemenin çalıştığı da izleniyor. Yenilemenin sessizce başarısız olduğu durumlar oluyor; bunun fark edilme anı genellikle tarayıcının uyarı vermesi oluyor ve o noktada ziyaretçi kaybı çoktan başlamış oluyor.

Aynı takip düzenini e-posta gönderim limitleri, ödeme sağlayıcı sözleşmeleri ve API anahtarlarının geçerlilik süreleri için de kuruyoruz. Bunların hepsi devir teslim belgesinde listeleniyor; bakım anlaşması yapmasanız da hangi tarihte neyi yenilemeniz gerektiğini yazılı olarak biliyorsunuz.

Bakım kapsamında hangi raporları alıyorsunuz?

Bakım anlaşması olan projelerde ay sonunda tek sayfalık bir rapor gönderiyoruz. Raporda o ay uygulanan güncellemeler, yapılan küçük geliştirmeler, harcanan süre, yedekleme ve geri yükleme denemesi kayıtları, erişilebilirlik izleme sonuçları ve hız ölçümleri yer alıyor.

Rapora bir de öneri bölümü ekliyoruz. Bu bölümde o ay fark ettiğimiz ama kapsam dışında kalan konular yazıyor: yavaşlamaya başlayan bir ekran, artan bir hata kaydı, yaklaşan bir sürüm sonu veya iyileştirilebilecek bir akış. Öneriler sıralı ve gerekçeli veriliyor; hangisini ne zaman yaptıracağınıza siz karar veriyorsunuz.

Rapor teknik olmayan bir okuyucunun anlayabileceği dilde yazılıyor. Amacı ne yaptığımızı kanıtlamak değil, sistemin durumunu görünür kılmak. Bir şeyin bozulmadığı aylarda da rapor gönderiliyor; sessizlik, işlerin yolunda gittiğinin kanıtı sayılmıyor.