Sitenizin güncel, yedekli ve ayakta kalmasını sağlayan aylık hizmet. Yazılım güncellemeleri, yedekleme testi, güvenlik izlemesi, kesinti takibi ve belirli saatlik içerik ile geliştirme desteği tek sözleşmede toplanır.
Web sitesi bakımı neden gerekli?
Web sitesi teslim edildiği gün donmuş bir ürün değildir. Etrafındaki her şey değişmeye devam eder: tarayıcılar güncellenir, PHP sürümleri desteklenmeyi bırakır, kullanılan kütüphanelerde güvenlik açıkları bulunur, SSL sertifikaları süresi dolar, arama motorları değerlendirme ölçütlerini değiştirir. Bakım yapılmayan bir site bozulmaz, ama zamanla kırılganlaşır.
En sık gördüğümüz tablo şu: iki yıl hiç dokunulmamış bir sitede yönetim paneli güncellenmediği için bilinen bir açıktan zararlı kod yerleştirilmiş, arama motorunda uyarı çıkmış ve site ziyaretçilere tehlikeli olarak gösterilmeye başlanmıştır. Bu noktada temizlik ve itibar onarımı, iki yıllık bakım bedelinden pahalıya mal olur.
Bakım paketinde tam olarak ne yapılıyor?
Bakımı üç başlıkta yürütüyoruz: koruma, izleme ve geliştirme.
Koruma tarafında yazılım ve bağımlılık güncellemeleri var. Bunları doğrudan canlı ortama uygulamıyoruz; önce staging ortamına kuruyor, kritik akışları test ediyor, sorun yoksa canlıya alıyoruz. Bir güncelleme siteyi bozarsa geri alma işlemi dakikalar sürüyor çünkü hem yedek hem de sürüm kontrolü kaydı elimizde.
Yedekleme tarafında günlük otomatik yedek alınıyor, yedekler siteyle aynı sunucuda tutulmuyor ve düzenli aralıklarla gerçekten geri yüklenip yüklenemediği test ediliyor. Test edilmemiş yedek, yedek sayılmaz; deneyimimize göre hiç denenmemiş yedeklerin önemli bölümü ihtiyaç anında kullanılamıyor.
İzleme tarafında çalışma süresi kontrolü, sunucu kaynak takibi, uygulama hata takibi, güvenlik taraması ve kırık bağlantı kontrolü yapılıyor. Bir kesinti olduğunda uyarı bize otomatik geliyor ve müdahale, sizin haberiniz olmadan başlıyor.
Geliştirme tarafında ise aylık belirli bir saat ayrılıyor. Metin değişikliği, yeni sayfa ekleme, banner güncelleme, form alanı düzenleme gibi işler bu havuzdan karşılanıyor. Her küçük iş için ayrı teklif ve onay süreci işletilmediği için hem siz hem biz zaman kazanıyoruz.
Bir sorun çıktığında ne kadar sürede müdahale ediliyor?
Talepleri önem derecesine göre ayırıyoruz ve her seviye için farklı müdahale hedefi tanımlıyoruz:
- Kritik: Site tamamen erişilemez, ödeme alınamıyor veya güvenlik ihlali var. Mesai saatleri içinde 1 saat, dışında sözleşmeye bağlı olarak 4 saat içinde müdahale.
- Yüksek: Önemli bir işlev çalışmıyor ancak site ayakta. Aynı iş günü içinde müdahale.
- Normal: Görsel bozukluk, içerik hatası, küçük işlev sorunu. 2 iş günü içinde.
- Talep: Yeni içerik, düzenleme, küçük geliştirme. Aylık destek havuzundan planlanarak yapılır.
Önem derecesini talebi açan kişi değil, tanımlı ölçütler belirliyor. Bu ayrım önemli, çünkü her talep açan için kendi işi en acil olandır. Ölçütler sözleşmede yazılı olduğu için sıralama tartışma konusu olmuyor. Mesai dışı çağrı hattı isteyen müşterilerimiz için ayrı bir hizmet düzeyi tanımlıyor, bunun kapsamını ve bedelini ayrıca belirtiyoruz.
Talepler e-posta yerine takip sistemi üzerinden alınıyor. Böylece hiçbir talep kaybolmuyor, durumu görülebiliyor ve ay sonunda ne yapıldığı raporlanabiliyor.
Güvenlik tarafında neler yapılıyor?
Güvenlik tek bir ürün değil, katmanların toplamıdır. Uyguladıklarımız:
- Yönetim paneli girişinde iki adımlı doğrulama ve deneme sayısı sınırlaması
- Kullanıcı yetkilerinin düzenli gözden geçirilmesi, ayrılan personel hesaplarının kapatılması
- Web uygulaması güvenlik duvarı ve bot trafiğine karşı filtreleme
- Bilinen açıklara karşı bağımlılık taraması ve zamanında yamalama
- Dosya bütünlüğü kontrolü ve beklenmedik dosya değişikliklerinde uyarı
- Güvenlik başlıkları, HTTPS zorunluluğu ve güncel şifreleme yapılandırması
- Sunucu erişimlerinin anahtar tabanlı olması ve parola ile girişin kapatılması
Buna rağmen bir olay yaşanırsa izlenecek adımlar önceden yazılı: siteyi bakım moduna alma, temiz yedekten geri yükleme, açığın kapatılması, tüm parolaların yenilenmesi ve arama motoruna yeniden inceleme talebi gönderilmesi. Olay sonrası kısa bir değerlendirme raporu hazırlıyoruz: ne oldu, nasıl girildi, ne kadar sürdü, tekrar etmemesi için ne değişti. Bu rapor, kişisel veri içeren bir ihlal söz konusuysa bildirim yükümlülüğünüz açısından da dayanak oluşturuyor.
Bakım sadece teknik mi, içerik de dahil mi?
Aylık destek saati esnek kullanılabiliyor. Bazı müşterilerimiz bunu tamamen teknik iyileştirmeye ayırıyor, bazıları içerik girişine kullanıyor. Kullanılmayan saatler bir sonraki aya devretmiyor; bunun yerine ay içinde önerdiğimiz iyileştirme listesinden birlikte seçim yapmanızı öneriyoruz.
Düzenli SEO çalışması bakım paketinin parçası değildir; ayrı bir hizmettir. Bakım kapsamında yaptığımız SEO işleri teknik nitelikte olanlarla sınırlıdır: kırık bağlantı temizliği, tarama hatalarının giderilmesi, sitemap kontrolü, hız iyileştirmeleri ve yapısal veri doğrulaması. İçerik üretimi, anahtar kelime çalışması ve bağlantı geliştirme ayrıca planlanır.
Sitemi başka bir yerde yaptırmıştım, bakımını üstlenir misiniz?
Üstleniyoruz, ancak önce bir devralma denetimi yapıyoruz. Bu denetimde sunucu yapılandırması, yazılım sürümleri, kullanılan eklentiler, yedekleme durumu, güvenlik açıkları ve kod kalitesi inceleniyor. Denetim sonunda size iki liste veriyoruz: bakım sözleşmesine başlamadan önce mutlaka kapatılması gereken riskler ve zaman içinde yapılabilecek iyileştirmeler.
Bazı durumlarda bakım almanın anlamlı olmadığını da söylüyoruz. Desteklenmeyen bir sürümde çalışan, kaynak kodu elde olmayan ya da onlarca ücretsiz eklentinin üst üste bindiği bir sitede bakım, sürekli yangın söndürmeye dönüşüyor. Böyle durumlarda yenileme projesinin uzun vadede daha ucuz olduğunu gerekçeleriyle anlatıyoruz.
Fiyat neye göre belirleniyor?
Aylık bedeli belirleyen dört başlık var: sitenin büyüklüğü ve karmaşıklığı, aylık destek saati, müdahale süresi taahhüdü ve altyapının bize mi ait olduğu. E-ticaret siteleri tanıtım sitelerinden daha yüksek bedelle fiyatlanıyor çünkü ödeme, stok ve kargo akışlarının sürekli izlenmesi gerekiyor.
Bakım bedeline barındırma, alan adı, SSL, lisans ve üçüncü parti servis abonelikleri dahil değildir; bunlar doğrudan sizin adınıza alınır. Sözleşme dışı büyük geliştirmeler de ayrı teklifle yürütülür. Her ayın sonunda gönderilen raporda hangi işin destek saatinden düşüldüğü açıkça yazılır.
Barındırma da sizden alınabilir mi?
Alınabilir ve çoğu müşterimiz bunu tercih ediyor, çünkü bir sorun çıktığında sunucu ile yazılım arasında sorumluluk tartışması yaşanmıyor. Ancak barındırmayı kendi sağlayıcınızda tutmak istiyorsanız da bakım hizmeti verebiliyoruz; bu durumda yalnızca gerekli erişimleri istiyoruz.
Sunucu seçiminde baktığımız ölçüler şunlar:
- Trafik ve işlem yoğunluğu: Günlük ziyaretçi sayısı ve eş zamanlı işlem hacmi. Tanıtım siteleri için paylaşımlı barındırma yeterken, e-ticaret ve panel projeleri ayrılmış kaynak ister.
- Kaynak izolasyonu: Paylaşımlı barındırmada aynı sunucudaki başka bir sitenin yoğunluğu sizi de etkiler. Kritik projelerde sanal veya adanmış sunucu tercih ediyoruz.
- Yazılım sürümleri: Sağlayıcının güncel PHP ve veritabanı sürümlerini sunup sunmadığı, sürüm geçişini ne kadar hızlı yaptığı.
- Yedekleme politikası: Sağlayıcı yedeği yeterli değildir; kendi bağımsız yedeğimizi ayrı bir konumda tutuyoruz.
- Konum: Ziyaretçilerinizin ağırlıklı olduğu bölgeye yakın sunucu, ilk bayt süresini doğrudan iyileştirir. Statik varlıkları ayrıca içerik dağıtım ağı üzerinden sunuyoruz.
Bir tavsiyemiz de e-posta hizmetini web sunucusundan ayırmak. Aynı sunucudan gönderilen e-postalar teslim edilebilirlik sorunları yaşayabiliyor; kurumsal e-postayı ayrı bir servis üzerinden yürütmek hem güvenlik hem teslimat açısından daha sağlıklı. Alan adı doğrulama kayıtlarının doğru yapılandırılması da bu kapsamda takip ettiğimiz konular arasında.
